Drętwienie małego i serdecznego palca, mrowienie dłoni albo ból po wewnętrznej stronie łokcia nie zawsze oznaczają problem ze stawem. Jedną z możliwych przyczyn jest podrażnienie, ucisk lub uszkodzenie nerwu łokciowego. To właśnie on odpowiada m.in. za czucie w części dłoni oraz pracę niektórych niewielkich mięśni ręki.
Szczególnie często nerw łokciowy jest uciskany w okolicy łokcia, gdzie przechodzi przez stosunkowo wąski kanał nazywany kanałem łokciowym. Dolegliwości mogą pojawiać się po długim utrzymywaniu łokcia w zgięciu, opieraniu go o twardą powierzchnię, powtarzalnych ruchach ręki, a także po urazach.
Warto wiedzieć, jakie objawy powinny zwrócić uwagę, kiedy można spróbować ograniczyć czynniki nasilające dolegliwości i w jakich sytuacjach potrzebna jest konsultacja lekarska.
Czym jest nerw łokciowy?
Nerw łokciowy, określany również jako nerw łokciowy ręki, jest jednym z głównych nerwów kończyny górnej. Przebiega od okolicy szyi w kierunku ręki, przechodząc m.in. po wewnętrznej stronie łokcia. W tym miejscu znajduje się kanał łokciowy, w którym nerw może zostać podrażniony lub uciśnięty.
Nerw łokciowy przekazuje informacje czuciowe m.in. z małego palca i części palca serdecznego, a także uczestniczy w kontroli niektórych mięśni dłoni. Dlatego jego zaburzenia mogą powodować jednocześnie objawy czuciowe, takie jak mrowienie i drętwienie, oraz problemy z siłą i precyzją ruchów ręki.
Potoczne określenie „nerw śmieszny” wiąże się z charakterystycznym uczuciem, które pojawia się po uderzeniu wewnętrznej strony łokcia. Krótkotrwałe mrowienie po takim urazie jest czymś innym niż utrzymujący się ucisk lub uszkodzenie nerwu.
Uszkodzenie nerwu łokciowego – objawy
Objawy zależą m.in. od przyczyny problemu, miejsca ucisku oraz czasu jego trwania. Typowym sygnałem jest mrowienie lub drętwienie obejmujące mały palec i część palca serdecznego. Dolegliwości mogą nasilać się podczas długiego zginania łokcia albo opierania go o podłoże.
Możliwe objawy to również:
-
ból po wewnętrznej stronie łokcia,
-
mrowienie dłoni,
-
drętwienie małego i serdecznego palca,
-
uczucie „prądu” biegnącego wzdłuż ręki,
-
osłabienie chwytu,
-
gorsza precyzja ruchów palców,
-
trudności z wykonywaniem czynności wymagających sprawności dłoni,
-
w bardziej zaawansowanych przypadkach zanik części mięśni ręki.
Szczególnie istotne jest pojawienie się narastającego osłabienia dłoni albo utrzymującego się drętwienia. Takich objawów nie należy automatycznie tłumaczyć przemęczeniem ręki.
Jak odróżnić problem z nerwem od zwykłego bólu łokcia?
To jeden z praktycznych aspektów, o których łatwo zapomnieć. Sam ból łokcia nie mówi jeszcze, jaka struktura jest jego źródłem. W przypadku podrażnienia nerwu częściej pojawiają się dodatkowo zaburzenia czucia – zwłaszcza mrowienie lub drętwienie małego i serdecznego palca. Może również wystąpić osłabienie dłoni.
Znaczenie ma także pozycja łokcia. Jeżeli objawy nasilają się podczas długiego zgięcia ręki, np. w czasie snu, prowadzenia samochodu, rozmowy przez telefon czy pracy przy komputerze, warto powiedzieć o tym lekarzowi. Zgięcie łokcia może zwiększać nacisk na nerw łokciowy.
Nie oznacza to jednak, że na podstawie samych objawów można samodzielnie rozpoznać neuropatię nerwu łokciowego. Podobne dolegliwości mogą mieć inne przyczyny, dlatego w razie utrzymywania się problemu potrzebna jest odpowiednia ocena medyczna.
Co powoduje uszkodzenie nerwu łokciowego?
Jedną z najczęstszych przyczyn jest przewlekły ucisk nerwu w okolicy łokcia. Sprzyjać mu może częste opieranie łokcia o twardą powierzchnię, długotrwałe utrzymywanie ręki w zgięciu oraz powtarzalne ruchy kończyny górnej.
Problem może pojawić się również w następstwie urazu. Uderzenie, złamanie lub zwichnięcie w obrębie łokcia może doprowadzić do podrażnienia albo ucisku nerwu. Przyczyną mogą być także zmiany w obrębie stawu, które zmniejszają przestrzeń dostępną dla nerwu.
Nie zawsze da się wskazać jeden konkretny czynnik. U części osób objawy rozwijają się stopniowo, bez jednego wyraźnego zdarzenia, dlatego istotne jest zwrócenie uwagi na codzienne nawyki i pozycje, w których ręka pozostaje przez dłuższy czas.
Czy opieranie łokcia może uszkodzić nerw?
Takie zachowanie może mieć znaczenie, szczególnie jeśli powtarza się przez długi czas. Opieranie wewnętrznej strony łokcia o biurko, podłokietnik czy inną twardą powierzchnię zwiększa nacisk na znajdujący się w tej okolicy nerw łokciowy.
Podobny problem może wystąpić podczas snu, jeśli łokieć przez wiele godzin pozostaje mocno zgięty. Dlatego jednym z prostych elementów postępowania przy łagodnych dolegliwościach jest ograniczenie pozycji, które nasilają objawy, oraz unikanie długotrwałego zgięcia łokcia.
Jak diagnozuje się uszkodzenie nerwu łokciowego?
Diagnostyka zaczyna się od rozmowy z lekarzem i badania. Specjalista ocenia m.in. charakter dolegliwości, zakres ruchu, siłę mięśni oraz zaburzenia czucia. Ważna jest również informacja o przebytych urazach i czynnościach, które mogą nasilać objawy.
W niektórych przypadkach lekarz może zlecić badanie przewodnictwa nerwowego lub elektromiografię (EMG). Badania te pozwalają ocenić funkcjonowanie nerwu i mięśni oraz pomagają ustalić miejsce i stopień zaburzeń. W zależności od sytuacji klinicznej mogą być również wykorzystywane badania obrazowe, takie jak USG lub rezonans magnetyczny.
Samo badanie obrazowe nie zawsze jest jednak potrzebne. Zakres diagnostyki powinien wynikać z objawów i badania przeprowadzonego przez specjalistę.
Leczenie uszkodzenia nerwu łokciowego
Sposób leczenia zależy przede wszystkim od przyczyny i stopnia problemu. Przy łagodnych objawach związanych z uciskiem często w pierwszej kolejności stosuje się metody zachowawcze. Obejmują one przede wszystkim ograniczenie czynników nasilających objawy i zmianę niekorzystnych nawyków.
Pomocne może być:
-
unikanie opierania łokcia,
-
ograniczenie długotrwałego zginania ręki,
-
robienie przerw podczas pracy wymagającej powtarzalnych ruchów,
-
zmiana pozycji podczas snu,
-
stosowanie zalecanej przez specjalistę ortezy lub szyny na noc,
-
odpowiednio dobrane ćwiczenia lub fizjoterapia.
